SITE Bisschop Rolando AlvarezAugustus 2022 - De Nicaraguaanse regering verbood onlangs opnieuw een groot aantal niet-gouvernementele organisaties (ngo's). En zelfs katholieke radiostations zijn nu uit de lucht. Dat heeft alles te maken met een kritische bisschop van Matagalpa. President Ortega heeft een knipperlichtrelatie met de kerk.

Sinds de anti-regeringsprotesten van 2018 zijn er in Nicaragua in totaal 1.680 ngo's op non-actief gesteld, ondergronds gegaan of volledig afhankelijk gemaakt van social media voor hun bereik. Dit geldt nu ook voor tien katholieke radiostations, behorende bij het diocees Matagalpa. Het gebeurde nadat de bisschop van Matagalpa - op 19 augustus 2022 - werd gearresteerd. Hij had namelijk gesproken over mensenrechtenschendingen door de regering.

Van atheïst tot gelovige

Van oudsher hebben katholieke gezagsdragers en hun media in Latijns-Amerika enige onafhankelijkheid omdat zij onderdeel uitmaken van een wereldwijde macht; de kerk als multinational. Nicaragua telt veel katholieken en daar heeft een regering dus mee te maken. Maar aan die godsdienstige vrijheid lijkt nu een einde te komen.

 

In zijn politieke carrière blijkt Daniel Ortega een wispelturige, vooral pragmatische relatie te hebben met de katholieke kerk. Als de kerk dienstbaar was aan zijn machtsstreven gebruikte hij haar, maar met geloof heeft het weinig te maken. Als verzetsstrijder en revolutionair was Ortega niet alleen links, maar ook atheïst. In 1979 trouwde hij met Rosario Murillo. Maar niet voor de kerk. Dat deed hij pas in 2005. Het was een stapje in zijn toenaderingspoging tot de kerk.

Van 1990 tot 2007 zat Ortega in de oppositie. In 2000 sloot hij een eerste 'pact' met de liberale president Aléman. De liberalen en de Sandinisten verdeelden alle posten en controleerden samen het hooggerechtshof, de belastingen en de kiesraad. Daarna gebruikte Ortega steeds meer religieuze retoriek, teneinde in 2004 aan te kunnen pappen met kardinaal Obando y Bravo. Dat was zijn tweede pact. In 2006, kort na zijn kerkelijk huwelijk, onderschreef zijn FSLN een strenge anti-abortuswet.

Katholieke oppositie

In zijn tweede machtsperiode (2007-heden) werd het kerkelijk verbond van Ortega brozer. Zijn aanpassing van de kieswet - die hem in 2011 een herverkiezing opleverde - kwam Ortega op veel kritiek te staan, niet alleen van de oppositie en  mensenrechtengroepen, maar ook van kerkelijke zijde.

Bij de protesten van 2018 belandde de katholieke kerk ongewild steeds meer in een oppositierol. In Matagalpa, León en Managua droeg de kerk bij aan de organisatie van de marsen 'voor vrede en gerechtigheid'. Bij de daarop volgende 'Nationale Dialoog' tussen de regering en het maatschappelijk middenveld trad bisschop Brenes nog goedgemoed op als bemiddelaar. Die poging strandde toen Ortega weigerde onafhankelijke buitenlandse toezichthouders hierbij toe te laten.

In 2020 volgden diverse geweldsincidenten in katholieke kerken, al dan niet aangestuurd  door regeringsgezinde krachten. De kerken waren een schuilplaats geweest voor (gewonde) anti-regeringsdemonstranten. Ook durfden sommige priesters nog altijd hun mond open te doen.

Huisarrest

Het is in dit klimaat dat de Nicaraguaanse autoriteiten op 19 augustus jongstleden de bisschop van Matagalpa en Estelí, Rolando José Álvarez Lagos, arresteerden. Hij stond al onder huisarrest in het bisschoppelijk paleis van Matagalpa, maar is op 19 augustus overgebracht naar de gevangenis in Managua. Lagos stelde in zijn preken al te openlijk religieuze vervolging en machtsmisbruik door de regering aan de kaak. Het sluiten van de katholieke radiostations, op 24 augustus, past in deze trend en was dus wel te verwachten.

Het wachten is nu op een stellingname of concrete actie van paus Franciscus. Dat is de paus die in 2019 nog Ernesto Cardenal (priester, dichter en in 1979 de eerste minister van Cultuur van Nicaragua) rehabiliteerde. Bisschoppen mogen in principe geen politieke stellingen innemen zonder dit af te stemmen met Rome.

Bronnen:
https://havanatimes.org/?s=Guillotine
https://100noticias.com.ni/busqueda/?q=rolando+alvarez